Warszawa. Saska Kępa: oaza, w której czas płynie wolniej

Zapach parzonej kawy, który unosi się nad ulicą Francuską, miesza się tutaj z aromatem kwitnących krzewów i specyficzną, kojącą ciszą bocznych uliczek. Saska Kępa to nie jest zwykła dzielnica. To stan umysłu, warszawska oaza, w której czas płynie jakby wolniej, a słońce przebijające przez stare kasztanowce rysuje na elewacjach willi niesamowite wzory. Kiedy tylko schodzę z głośnego Ronda Waszyngtona w stronę Francuskiej, czuję, jak napięcie schodzi ze mnie w sekundę. Jako aktywny podróżnik 50+ poczujesz się tutaj jak w domu (albo w eleganckim, europejskim kurorcie z lat 30. ubiegłego wieku).

To miejsce idealne na popołudniowy city break po zwiedzaniu Stadionu Narodowego. Nie potrzebujesz mapy, by poczuć ten klimat, ale warto wiedzieć, gdzie skręcić, by nie ominęły Cię najpiękniejsze detale. Saska Kępa jest jak elegancka, starsza pani, która pije kawę w porcelanie, gdy reszta miasta pije ją w biegu z papierowych kubków. W tym planie pokażę Ci, jak stać się częścią tego świata, choćby na kilka godzin.

Dlaczego Saska Kępa to najbardziej "paryska" dzielnica Warszawy?

Często mówi się, że Saska Kępa to warszawski Montmartre, choć moim zdaniem jest tu znacznie spokojniej i… czyściej. Dzielnica ma unikalny układ urbanistyczny (płaski, co jest ogromnym plusem dla naszych kolan podczas dłuższego spaceru), a jej nazwa pochodzi od osadników olenderskich i czasów saskich królów, którzy urządzali tu swoje tereny łowieckie. Kiedy tam spaceruję, najbardziej uderza mnie spójność tego miejsca. To jedna z nielicznych części Warszawy, która nie została całkowicie zniszczona podczas wojny, dzięki czemu możemy dziś podziwiać autentyczną architekturę modernistyczną w jej najlepszym wydaniu.

Dla nas, osób ceniących estetykę i historię, Saska Kępa to żywa galeria pod gołym niebem. Porównując ją do innych znanych Ci miejsc: jeśli lubisz klimat krakowskiego Salwatora lub wrocławskiego Sępolna, Saska Kępa absolutnie Cię zachwyci. Jest tu jednak nieco więcej kawiarnianego gwaru i specyficznej, artystycznej nonszalancji.

Spacer śladami Agnieszki Osieckiej: Gdzie biło serce poetki?

Nie można pisać o Saskiej Kępie, nie wspominając o Agnieszce Osieckiej. To ona wyśpiewała tę dzielnicę w swoich tekstach, a jej obecność czuć tu na każdym kroku. Startujemy przy jej pomniku, który znajduje się u zbiegu ulic Francuskiej i Obrońców. Poetka siedzi przy kawiarnianym stoliku, z nogą założoną na nogę, patrząc na przechodniów. To idealne miejsce na pierwsze zdjęcie.

Szczerze? Największą frajdę sprawia jednak odejście od głównej arterii. Skręć w ulicę Obrońców. To tutaj, pod numerem 25, mieszkała Osiecka. Dom jest skromny, ale otoczony zielenią, która w maju i czerwcu wygląda obłędnie. Spacerując tymi ulicami, warto mieć w słuchawkach "Małgośkę" lub "Niech żyje bal". Saska Kępa pojawia się też w literaturze współczesnej, choćby w książkach Hanny Samson czy biografii samej poetki napisanej przez Karolinę Felberg. To opowieści o inteligenckiej Warszawie, która mimo trudnych czasów, zawsze dbała o styl i dobre maniery.

Architektura, która zachwyca: Wille, które przetrwały wojnę

Jeśli interesujesz się architekturą, ulica Katowicka będzie Twoim ulubionym punktem programu. To tutaj znajdziesz prawdziwe perły funkcjonalizmu. Szczególną uwagę zwróć na Willę Łepkowskich (Katowicka 2). Jej taras i charakterystyczne kręcone schody wyglądają jak z planu filmu o międzywojennej arystokracji.

Kolejnym przystankiem powinna być ulica Nobla oraz ulica Walecznych. Warto zajrzeć na podwórka (o ile bramy są otwarte), by zobaczyć, jak dawni architekci dbali o światło i zieleń. Przy ulicy Katowickiej 16 znajduje się też dom własny Bohdana Lacherta (wybitnego architekta), który jest podręcznikowym przykładem modernizmu. Kiedy patrzę na te budynki, zawsze myślę o tym, jak nowoczesne były to projekty na tamte czasy. Szklane ściany, płaskie dachy, minimalizm (to, co dziś nazywamy nowoczesnością, narodziło się właśnie tutaj sto lat temu).

Gdzie zjeść na Saskiej Kępie? Od legendarnej rurki po elegancki obiad

Po spacerze czas na regenerację. Saska Kępa to kulinarne eldorado, ale trzeba wiedzieć, gdzie uderzyć, by nie trafić do przypadkowego miejsca.

• Na słodko (punkt obowiązkowy): Zanim wejdziesz głęboko w dzielnicę, zatrzymaj się przy Rondzie Waszyngtona w maleńkiej budce z napisem "Rurki z kremem". Działa od 1958 roku! To smak dzieciństwa (chrupiące ciasto i świeżo bita śmietana). Koszt to zaledwie ok. 6-8 PLN. To absolutna legenda Warszawy.
• Obiad z klimatem: Jeśli szukasz czegoś solidnego, polecam restaurację Domowa (kuchnia polska w najlepszym wydaniu) lub kultową Prostą Historię na Francuskiej. Za obiad dla jednej osoby zapłacisz od 50 do 90 PLN.
• Danie regionalne/charakterystyczne: Saska Kępa słynie z kuchni międzynarodowej, ale jeśli chcesz poczuć klimat dawnych spotkań artystów, szukaj miejsc serwujących klasycznego tatara lub pierogi z kaczką. Do tego obowiązkowo kawa w filiżance (nie w kubku!).

Szczerze? Unikaj Francuskiej w słoneczne niedziele około godziny 14:00. Bywa wtedy tak tłoczno, że o wolnym stoliku można tylko pomarzyć. Lepiej wpaść tu w tygodniu lub w sobotnie przedpołudnie. Wtedy poczujesz prawdziwy, niespieszny rytm tej dzielnicy.

Logistyka i nocleg: Jak zostać tu na dłużej?

Dojazd z pod Stadionu Narodowego na Saską Kępę to formalność. Możesz podjechać jeden przystanek tramwajem (7, 9, 22, 24) lub po prostu przejść się piechotą wzdłuż Alei Zielenieckiej (ok. 15 minut spaceru wśród zieleni Parku Skaryszewskiego).

Gdzie spać w okolicy? Jeśli chcesz poczuć klimat Saskiej Kępy na dłużej, polecam małe, butikowe apartamenty wynajmowane w historycznych willach. To zupełnie inne doświadczenie niż pobyt w sieciowym hotelu.

• Apartamenty Saska Kępa: Często znajdują się w odrestaurowanych kamienicach (cena za noc to ok. 350-550 PLN).
• Hotel Dedek Park: Położony na obrzeżach Parku Skaryszewskiego, tuż obok stadionu i Saskiej Kępy. To miejsce bardzo spokojne, z widokiem na jezioro Kamionkowskie. Śniadania na tarasie są tu magiczne (cena ok. 400-600 PLN).

Szacunkowe koszty popołudnia:

• Rurka z kremem i kawa: ok. 25 PLN.
• Obiad na Francuskiej: ok. 70 PLN.
• Transport lokalny: 4,40 PLN (lub za darmo, jeśli spacerujesz).
• Łącznie: ok. 100 PLN.

Najważniejsze co możesz zrobić przed spacerem, to założyć wygodne buty (choć dzielnica jest płaska, to jednak sporo tu starego bruku, który bywa zdradliwy). Jeśli masz tylko dwie godziny, przejdź się osią ulica Francuska – ulica Obrońców – ulica Katowicka. To kwintesencja tego miejsca. Saska Kępa to takie miejsce, do którego wraca się w myślach zawsze, gdy w innym zakątku świata jest za głośno i za szybko. Szczerze? Każdy z nas zasługuje na takie popołudnie raz na jakiś czas.

Przeczytaj tez

• Warszawa: Spacer między Starym a Nowym Miastem – dla konesera historii
• Warszawa: Pałac Prezydencki, obcowanie z duchem historii
• Warszawa: Pałac Kultury, miasto w mieście, które ma swoje tajemnice

Dusza Saskiej Kępy w tekstach Agnieszki Osieckiej

Agnieszka Osiecka uczyniła z Saskiej Kępy coś więcej niż tylko dzielnicę Warszawy – stworzyła z niej mityczną krainę łagodności, azyl artystycznej cyganerii i enklawę inteligenckiego spokoju. W jej tekstach to miejsce nie jest opisane topograficznie, lecz emocjonalnie; to przestrzeń „pachnąca szalonym, zielonym bzem”, gdzie czas płynie wolniej, a słońce odbija się w oknach starych willi w sposób wyjątkowy dla prawobrzeżnej Warszawy. Najsłynniejszy opis zawarty w utworze „Małgośka” – o owych „szalonych bzach” – stał się kulturowym symbolem dzielnicy, definiującym jej majowy, duszny od zapachów klimat. Dla Osieckiej Saska Kępa była miejscem powrotów i obserwacji; to tutaj, przy stoliku w kawiarni „Sax”, poetka „podglądała świat”, zamieniając codzienne sceny z życia sąsiadów w uniwersalne opowieści o miłości i przemijaniu.

W jej twórczości Saska Kępa ma w sobie coś z prowincjonalnego miasteczka, które cudem przetrwało w sercu metropolii. Osiecka opisywała ją jako miejsce „między mostem a mostem”, gdzie „dziewczyny z Saskiej Kępy” mają w oczach specyficzny rodzaj melancholii, a wieczory spędzane na tarasach przy ulicy Zwycięzców czy Francuskiej stają się tłem dla egzystencjalnych rozważań. Poetka często podkreślała kontrast między betonową, szybką Warszawą lewobrzeżną a zieloną, nieco senną Kępą, która była dla niej „wyspą szczęśliwą”. Nawet gdy pisała o smutku czy rozstaniach, w kontekście Saskiej Kępy nabierały one szlachetnego, niemal poetyckiego wymiaru. Dzięki niej ta dzielnica na zawsze pozostanie w polskiej kulturze synonimem letniego popołudnia, zapachu jaśminu i intelektualnej wolności, która nie potrzebuje wielkich gestów, by być autentyczną.