Art déco jest jego bardziej luksusowym, biżuteryjnym kuzynem funkcjonalizmu. To styl, który kocha geometrię, ale ubiera ją w heban, kość słoniową, srebro i polskie wzory ludowe. W Polsce art déco miało swój unikalny charakter – było manifestacją nowoczesności młodego państwa.
Spis treści:
Płock: Największa kolekcja w Polsce
Jeśli chcesz zobaczyć art déco w "pigułce", musisz pojechać do Płocka.
- Muzeum Mazowieckie (ul. Kolegialna 6): To absolutna mekka. Kilka lat temu otwarto tu specjalne skrzydło dedykowane wyłącznie temu stylowi. Zobaczysz tam kompletne wnętrza mieszkalne (salon, sypialnię, gabinet), kolekcję szkła, biżuterii i… czerwony kabriolet Jowett z 1926 roku.
- Dlaczego warto: To nie tylko przedmioty, to cała aranżacja „miasta nocą”, która pozwala poczuć klimat lat 20. i 30.
Konstancin-Jeziorna: Światowe art déco i Tamara Łempicka
Zaledwie rzut beretem od Warszawy znajduje się prywatna perła.
- Villa La Fleur: To prywatne muzeum Marka Roeflera, które posiada jedną z najważniejszych na świecie kolekcji dzieł artystów z kręgu École de Paris. Największym magnesem są tu prace Tamary Łempickiej – ikony art déco.
- Wskazówka: Muzeum jest otwarte tylko w wybrane dni (zazwyczaj czwartki, soboty i niedziele), więc warto sprawdzić godziny przed wyjazdem.
Warszawa: Architektura z orłem w tle
Stolica to wielkie gmachy, które art déco wykorzystywały do podkreślenia prestiżu instytucji.
- Dawny Gmach Urzędu Telekomunikacyjnego (ul. Nowogrodzka 45): Spójrz na elewację – zobaczysz tam słynnego, geometrycznego orła art déco autorstwa Jana Golińskiego. Wnętrza (niestety nie zawsze dostępne) kryją klatki schodowe o niesamowitej geometrii.
- Gmach Banku Gospodarstwa Krajowego (Aleje Jerozolimskie 7): Monumentalna bryła, która w środku zachowała wiele detali – od kratek wentylacyjnych po wystrój sal operacyjnych.
- Muzeum Narodowe (Galeria Wzornictwa Polskiego): Tu zobaczysz polskie art déco w wydaniu użytkowym: tkaniny, ceramikę z Ćmielowa i meble Spółdzielni "Ład".
Katowice: Sakralne art déco
Choć kojarzymy je z modernizmem, Katowice mają jeden z najciekawszych obiektów sakralnych w tym stylu.
- Kościół Garnizonowy św. Kazimierza Królewicza: To pierwszy w Polsce kościół zbudowany w tym stylu. Wnętrze jest surowe, ale detale – ołtarze, lampy, konfesjonały – są podręcznikowym przykładem geometrycznej elegancji lat 30.
Stalowa Wola: Modernizm z domieszką luksusu
- Budynek Dyrekcji Naczelnej Huty: To jeden z najlepiej zachowanych przykładów stylu art déco w architekturze przemysłowej. Charakterystyczna cegła klinkierowa i dbałość o detale fasady robią wrażenie do dziś.
Przeczytaj tez
Jak to ugryźć logistycznie?
1. Weekend w Płocku: Najlepsza opcja na start. Muzeum Mazowieckie wystarczy na kilka godzin intensywnego zachwytu.
2. Spacer po Warszawie: Możesz połączyć Nowogrodzką z wizytą w Muzeum Narodowym i BGK (wszystko w zasięgu 20-minutowego spaceru).
3. Koszty: Bilety do muzeów to zazwyczaj koszt 20–30 PLN. Płock jest bardzo przystępny cenowo, a spacer po Warszawie (architektura z zewnątrz) jest darmowy.
Moja rada: W każdym z tych miejsc szukaj typografii. Napisy na budynkach, cyfry na kamienicach – te "chude", geometryczne czcionki to kwintesencja art déco, którą najłatwiej przeoczyć, a która tworzy niesamowity klimat epoki.
